مقالات

نمی‌دانم چه اتفاقی افتاد که وقتی استاد، از موضوعات انتخابی‌مان برای پژوهش کلاسی پرسید فوری جواب دادم: "من روی عمری‌محله تحقیق می‌کنم!" آن روز نه او می‌دانست که این محله در کجای نقشه جغرافیاست و نه من؛ ولی جلوی اسمم نوشت: "غزنویان: عمری‌محله قزوین". از آن روز تا به حال، 6 سال می‌گذرد و اکنون این، روایت یک دانشجوی 19 ساله سال اولی رشته مردم‌شناسی دانشگاه تهران از ماجراجویی‌هایش نیست، بخشی از تلاش‌های یک دانشجوی ارشد این رشته است که سعی دارد از خلال یک خود‌شرح‌حال‌نگاری (که از روش‌های مرسوم در رشته‌اش است) یکی از مهمترین دغدغه‌های چند سال اخیر خود و شهرش را روایت کند.

یادم نمی‌آید اولین‌بار کی، کجا و از چه‌کسی اسم این محله را شنیدم. درهرحال همین‌که ساکن این شهر باشی، اسم آن به گوشت می‌خورد به‌همراه افسانه‌های دیگری درباره راه داشتن خانه‌هایشان از زیر زمین به هم، دشمنی‌شان با غریبه‌ها و... اما من از آنها نمی‌ترسیدم نه به‌خاطر اینکه انسان شجاعی هستم، شاید به پشتوانه تصویر گنگی از روزهای دور کودکی. تصویر زن خوش‌اخلاق و صورت گردی با دو رشته موی حنایی بافته شده پیدا از زیر روسری. او طی چند دهه گذشته، گه‌گاه در کارهای خانه، کمک مادربزرگ بیمارم می‌کرد و حتی بعدها وقتی "مامانی"فوت کرد، برای مراسم ختمش آمد و گریست. شنیده بودم که او اهل همین محله است. شاید همین تصویر ناخودآگاه بود که هشدارهای مسئولین، مطالب روزنامه‌ها و پچ‌پچ‌های مردم کوچه و بازار را خنثی می‌کرد و خوداگاهم را قلقلک می‌داد برای رفتن به این محله پرماجرا...

قصه هبوط یا همان تبعید انسان به زمین، از "خوردن"شروع می‌شود، خوردنِ میوه‌ِ ممنوعه! این خوردن، اتفاقی است که برخی از متون مذهبی، آن را "گناه نخستین"تعبیر کرده و اولین نافرمانی بشر در مقابل خواست الهی قلمدادش می‌کنند، نافرمانی‌ای که آغازی بر زندگی پررنج و مشقت نوع بشر بر روی زمین شد. کمی تعمق بر روی این قصه و عناصر آن، این سوال را به ذهن متبادر می‌سازد که به راستی، خوردن چیست و چه جایگاهی در زندگی و باورهای بشر دارد؟ آیا صرفا تامین مواد و انرژی مورد نیاز بدن از طریق بلعیدن یکسری مواد حاوی انرژی است؟

بسیاری از بشارت‌های ادیان درباره زندگی جاودانه انسان‌های نیکوکار در بهشتی امن و خواستنی، با غذا همراه است. گوشت، نان، میوه، انواع نوشیدنی و نیز خوراکی‌های لذیذ و خوش‌بویی که بشر حتی فکرش را هم نمی‌تواند بکند، خوراکی‌هایی که تمام نمی‌شوند و به محض خواستن، مهیا می‌شوند. خدا به بندگانش، به عنوان پاداشی برای نیکوکاری‌شان در دنیا، دستور خوردن آنها را می‌دهد.

بعد از آنکه عروسی‌ها به هتل‌ها برده شدند، مجالس ختم و یادبود نیز از خانه‌ها به مساجد و درنهایت به رستوران‌ها رفتند. به‌تدریج، کارت‌‌ دعوت‌های ولیمه‌ حج نیز مزین به آدرس یک سالن پذیرایی شد! این مراسم، گردهمایی‌های فامیلی بزرگی محسوب می‌شوند که هرچند سال یک بار به صورت موردی برگزار شده و جمعیت زیادی هم در آنها حاضر می‌شوند، جمعیتی که اغلب، قالبِ تنگِ خانه‌های امروزی را یارای پذیرش و خدمات‌رسانی به آنها نیست. با این استدلال بود که فرهنگ، با خروج مراسمی از این دست از فضای خانگی موافقت کرد ولی به دنبال این تغییرات، در طول سال‌های اخیر، شاهد طرح مطالبات جدیدی در این حوزه هستیم. دوره‌های فامیلی، شب‌نشینی‌ها و میهمانی‌های کوچک خانوادگی (مانند افطاری‌های ماه رمضان، اعیاد، شب‌های یلدا، چهارشنبه‌سوری و...) که عموما با صرف یک غذای سبک خانگی همراهند، به فضاهای تغذیه‌ای خارج از خانه برده می‌شوند. این مسئله‌‌ایست که شاید در وهله اول، بی‌اهمیت و حتی منطقی به نظر برسد ولی در مدت کوتاهی، به تغییرات فرهنگی وسیعی دامن خواهد زد.

یک حکایت آماری از اینترنت می‌تواند دریچه خوبی برای آغاز بحث ما باشد. طبق آمارها، از سال 2008-2006 برابر 25 درصد کل جستجوها در اینترنت، پیرامون موضوعات پورنوگرافیک بوده است، بیش از چهار میلیون از صفحات وب، یعنی چیزی حدود 12 درصد از کل صفحات موجود را صفحاتی با محتوای پورن تشکیل می‌دهند. سایت‌های پورن، در ماه چیزی حدود 72 میلیون بازدیدکننده از کل دنیا دارند و بیش از 42 درصد از کاربران اینترنت حداقل یک بار به آنها مراجعه کرده‌اند. براساس همین آمارها میانگین سن اولین تجربه‌های پورنوگرافیک اینترنتی در جهان 11 سال است و در این میان، در سال 2006، ایران، مقام نهم جهان را در جستجوی کلیدواژه “s.e.x” داشته است.
این آمار مختصر، تصویری از جایگاه رفتارهای کاربران اینترنت را به نمایش می‌کشد. کارشناسان معتقدند که صنعت پورن، از درآمدزاترین صنایع دنیا محسوب می‌شود. بسیاری از زوایای پورنوگرافی اینترنتی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته که از آن جمله می‌توان به مسئله فراغت و اینترنت اشاره کرد. تحلیلی که در مورد کاربران ایرانی اینترنت در ارتباط با مسئله پورنوگرافی اغلب مورد استناد قرار می‌گیرد. در این نوشته سعی داریم به رابطه میان آموزش مسائل جنسی، پورنوگرافی و آنچه ما اعتیاد به پورنوگرافی اینترنتی نامگذاریش کرده‌ایم بپردازیم.